Chất lính Cụ Hồ của một nhà khoa học xứ Nhãn

Vượt qua thiếu thốn về vật chất, điều kiện sức khỏe và sự hành hạ của vết thương từ chiến trường, suốt 6 năm học tại Trường Đại học Y Hà Nội, ông luôn được bầu giữ vai trò cán sự lớp. Khi tốt nghiệp, ông được giữ ở lại trường công tác. Là người có phương pháp làm việc khoa học nên ông vừa làm chuyên môn giảng dạy, vừa tham gia công tác quản lý của trường mà vẫn tranh thủ tham gia nghiên cứu và đi học tập để không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn, ông cũng đã hoàn thành chuyên ngành liên quan như bác sỹ chuyên khoa I Nội. Sau đó ông được điều chuyển về bộ môn Dịch tễ học thuộc Khoa Y tế công cộng  (Nay là Viện đào tạo Y học dự phòng và Y tế công cộng). Ông được PGS Tôn Thất Bách ủng hộ và động viên đi học Tiến sĩ theo chương trình hợp tác nghiên cứu Việt Nam - Thụy Điển (SIDA-SAREC), được học tập tại nhiều nước và tích lũy được nhiều kiến thức, kinh nghiệm chuyên môn ở các nước có nền y học tiên tiến. Năm 2005, ông bảo vệ thành công luận án tiến sĩ. Năm 2010, ông được phong hàm Phó giáo sư, đúng dịp kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội tại Văn miếu Quốc Tử Giám. 

Với kinh nghiệm của gần 30 năm giảng dạy bậc đại học, trong đó hơn 17 năm giảng dạy ở bậc sau đại học về Dịch tễ học các bệnh truyền nhiễm và không truyền nhiễm, ông đã cùng với nhà trường đào tạo nhiều thế hệ bác sỹ có phương pháp làm việc khoa học, tâm huyết với nghề. Ông còn tham gia hướng dẫn hàng chục khóa luận bác sỹ, luận văn thạc sỹ, tiến sỹ chuyên ngành y; tham gia giảng dạy chuyên ngành Dịch tễ học và phương pháp nghiên cứu khoa học, phương pháp dạy học trong khuôn  khổ của dự án hợp tác Việt Nam - Hà Lan về nâng cao chất lượng đào tạo cho giảng viên tại 8 trường đại học y dược trong cả nước, đào tạo sinh viên quốc tế: Lào, Ấn Độ, Nga… Ngoài ra, ông còn tham gia nhiều công trình nghiên cứu khoa học về các lĩnh vực như dịch tễ học các bệnh truyền nhiễm, trong đó: Tham gia đề tài cấp Nhà nước năm 2004: "Nghiên cứu các biện pháp phòng chống sốt rét cho một số vùng kinh tế đặc biệt: Thuỷ điện, Cao su, Dâu tằm tơ, Nuôi tôm nước lợ và vùng sâu, vùng xa"; chủ nhiệm và đồng chủ nhiệm 2 đề tài cấp Bộ: "Tình hình bệnh tật và chăm sóc sức khỏe cho đội ngũ cán bộ phòng chống sốt rét ở một số vùng có sốt rét lưu hành”; "Nghiên cứu nguy cơ lây nhiễm HIV/AIDS ở thanh thiếu niên có nguy cơ cao tại thành phố Hà Nội"; Chủ nhiệm của 8 đề tài nghiên cứu cấp cơ sở về phòng chống HIV/AIDS và các bệnh không lây nhiễm tại Việt Nam đã bảo vệ mức xuất sắc. Ông còn là tác giả, đồng tác giả của trên 50 bài báo khoa học đã đăng trên các tạp chí có uy tín chuyên ngành y học trong nước và quốc tế; chủ biên của 6 cuốn sách, đồng chủ biên của 4 cuốn sách chuyên ngành Y học cho đào tạo đại học và sau đại học… 

Ngoài công việc giảng dạy, ông còn tham gia hợp tác nghiên cứu với các dự án trong nước và quốc tế như: Dự án nước sạch cho thành phố Hạ Long của Việt Nam - Bỉ (1993 -1995); thành viên Mạng lưới Nghiên cứu toàn cầu về “Sử dụng thuốc hợp lý" (1999 - nay); thành viên dự án đào tạo thạc sĩ y tế công cộng của Việt Nam - Hà Lan (1998 - 2002); Điều phối viên dự án “Nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học xã hội và y học về phòng chống HIV/AIDS” Trung tâm Nghiên cứu & Đào tạo HIV/AIDS - Trường đại học Y Hà Nội với Trường đại học Columbia - Hoa Kỳ… Các kết quả nghiên cứu khoa học của ông đã đóng góp những bằng chứng  quan trọng, thực tiễn cụ thể trong chuyên ngành dịch tễ học nói riêng cũng như y học dự phòng nói chung, là cơ sở cho việc xác định, hoạch định các chiến lược, chính sách bảo vệ và nâng cao sức khỏe cộng đồng. 

Trên cương vị là Phó Giám đốc điều hành Trung tâm đào tạo và nghiên cứu HIV/AIDS Trường đại học Y Hà Nội từ năm 2008 đến nay, từ chỗ chỉ có 5 - 6  nghiên cứu viên, đến nay trung tâm không những phát triển cả về số lượng, chất lượng nguồn nhân lực, mở rộng quy mô nghiên cứu, đào tạo trong lĩnh vực HIV/AIDS trong nước mà còn tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực nghiên cứu, ứng dụng khoa học về phòng, chống HIV/AIDS…

Với những đóng góp không ngừng nghỉ cả trong cuộc đấu tranh giành độc lập cho dân tộc và sự nghiệp nghiên cứu khoa học, ông đã được Đảng, Nhà nước tặng thưởng nhiều phần thưởng cao quý; đặc biệt năm 2012 ông vinh dự được Nhà nước phong tặng danh hiệu “Nhà giáo ưu tú” và nhiều bằng khen của các bộ, ngành Trung ương. Năm 2013, PGS.TS.BS Nguyễn Minh Sơn vinh dự được Đảng trao tặng Huy hiệu 40 năm tuổi Đảng.